Proefnotitie; Anderson's Koit Tume Laphroaig BA

Gitzwart, fluweelzacht en met een afdronk die heel lang blijft hangen. Anderson's Koit Tume Laphroaig BA is een bijzondere Baltic Porter van 12,5% alcohol uit Estland. Door de rijping op Laphroaig-whiskyvaten krijgt het bier een uitgesproken rokerig en medicinaal karakter. Bierista proefde een indrukwekkend bier waarin de geturfde whisky de hoofdrol opeist.

Er zijn bieren waarbij je rustig op zoek gaat naar verschillende geuren en smaken. Zo kan ik heel lang aan fruitige IPA's en zeker ook New England IPA's blijven ruiken. Er zijn ook bieren die je onmiddellijk vertellen wat je kunt verwachten. Anderson's Koit Tume Laphroaig BA behoort duidelijk tot die laatste categorie. Nog voordat de eerste slok is genomen, is de invloed van de Schotse whiskyvaten onmiskenbaar.

Anderson's Brewery uit Estland

Anderson's Brewery komt uit Tartu in Estland. De brouwerij maakt uiteenlopende speciaalbieren en experimenteert onder meer met vatrijping. Koit Tume Laphroaig BA is daarvan een mooi voorbeeld. De basis is een Baltic Porter, een donkere bierstijl die nauw verbonden is met de landen rond de Oostzee. Voor dit bier gebruikt Anderson's een lagergist. Vervolgens rijpt het bier op houten vaten, waarin eerder geturfde Laphroaig whisky heeft gezeten. De toevoeging BA staat voor Barrel Aged, oftewel vatgerijpt.

Met 12,5% alcohol is Koit Tume een zeer stevige pater. Dit opvallend bier kreeg in 2025 een bijzondere erkenning in eigen land: Koit Tume Laphroaig BA werd door de Estse Sommeliervereniging onderscheiden als winnaar in de categorie donkere bieren.

Zicht: gitzwart en geen schuimkraag

Bij het inschenken valt direct de kleur op. Dit bier is zwart. Echt diepzwart, zonder zichtbare lichtdoorlatendheid. Tijdens de Bierista-proeverij ontstaat bovendien geen schuimkraag. Het bier staat donker en zonder schuim in het glas. De combinatie van die intense kleur en het ontbreken van schuim geeft Koit Tume bijna de uitstraling van koffie. Zie de foto.

Hoewel het plaatje misschien niet heel uitnodigend is, maakt dit bier me wel nieuwsgierig.

Geur: Laphroaig neemt het volledig over

Zodra de neus boven het glas komt, is het raak. De geur van geturfde Laphroaig whisky is onmiddellijk herkenbaar. We ruiken intense turfrook, uitgesproken medicinale tonen en duidelijk de geur van whisky. Ook de alcohol is waarneembaar. De invloed van de vatrijping is zo nadrukkelijk dat de gebruikelijke aroma's van een Baltic Porter nauwelijks nog te ontdekken zijn.

Wie bekend is met Laphroaig, zal de geur direct herkennen. Dit bier ruikt niet een beetje naar whisky. De whisky bepaalt vrijwel het volledige aroma. En daar moet je wel van houden.

Smaak: intense turf met een verrassend zacht mondgevoel

De eerste slok bevestigt de verwachting. De geturfde whiskytonen komen onmiddellijk naar voren en domineren de smaak. Toch is het mondgevoel verrassend. Koit Tume is dik, vol en bijzonder zacht. Het bier glijdt soepel over de tong. Die bijna fluweelachtige structuur vormt een opvallend contrast met de krachtige, medicinale turfsmaak.

De invloed van Laphroaig is zo groot dat andere smaken nauwelijks ruimte krijgen. Zelfs eventuele houttonen zijn nauwelijks te herkennen. De Baltic Porter vormt vooral een volle basis voor de uitgesproken whisky-invloeden. Toch duiken ook zoete kokostonen op uit de duisternis van het glas.

Pas na de eerste smaakexplosie wordt de alcoholwarmte duidelijk merkbaar. Met 12,5% alcohol is die warmte niet verrassend, maar wel opvallend is dat de alcohol niet meteen de boventoon voert.

Afdronk: de turf blijft eindeloos hangen

De afdronk is misschien wel het indrukwekkendste onderdeel van deze proefervaring. De rokerige, medicinale turfsmaken blijven uitzonderlijk lang aanwezig. Ook nadat het bier is doorgeslikt, blijft de herkenbare Laphroaig-invloed in de mond hangen.

Dit is een bier om rustig van te genieten. Kleine slokken zijn voldoende om de intense smaken uitgebreid te ervaren.

Wat maakt Laphroaig zo bijzonder?

Laphroaig is een bekende Schotse single malt whiskydistilleerderij op het eiland Islay. De whisky's staan bekend om hun krachtige, rokerige en vaak medicinale karakter. Die uitgesproken aroma's ontstaan voor een belangrijk deel door het gebruik van geturfde mout. Tijdens het drogen van de mout wordt turfrook gebruikt, waardoor rokerige geur- en smaakstoffen in de mout terechtkomen.

Wanneer een bier rijpt op vaten waarin eerder Laphroaig heeft gezeten, kunnen deze karakteristieke aroma's worden overgedragen aan het bier. Bij Anderson's Koit Tume Laphroaig BA is dat bijzonder duidelijk. De whiskyvaten leveren geen subtiele achtergrondtoon, maar bepalen vrijwel de complete smaakbeleving.

Een prachtig bier voor de turfliefhebber

Anderson's Koit Tume Laphroaig BA is geen bier voor iedereen. Wie zoekt naar een Baltic Porter waarin geroosterde mout, chocolade, espresso en hout elkaar in evenwicht houden, komt hier waarschijnlijk niet aan zijn trekken. Maar voor liefhebbers van geturfde whisky is dit een bijzonder interessant bier. De combinatie van de intense Laphroaig-geur, het dikke en zachte mondgevoel en de uitzonderlijk lange afdronk maakt indruk.

Net als met de wereldberoemde Bamberger Rauchbieren is dit een bier waar je van houdt of wat je echt helemaal niks vindt. Een tussenweg lijkt er niet te zijn